Anadolu Çınarları Partisi (AÇI Partisi) Genel Başkanı Hüseyin Akın, şehit aileleri ve gazilerin mali, sosyal, sağlık, eğitim, ulaşım ve istihdam haklarına ilişkin kapsamlı görüş ve çözüm önerilerini kamuoyuyla paylaştı.
Akın, şehit aileleri ve gazilere sağlanacak hakların bir yardım veya lütuf olarak değil, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ve Türk milletinin vefa borcu ve sorumluluğu olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Şehitlik ve gaziliğin manevi değerinin rütbe veya statüyle ölçülemeyeceğini; devlet tarafından sağlanacak güvencelerde ise mağduriyetin ağırlığının, çalışma gücü kaybının ve ailenin ihtiyaçlarının dikkate alınması gerektiğini savunuyoruz.
1. MAAŞLAR VE AYLIK HESAPLAMA SİSTEMİ
Talep:
Savaşta, terörle mücadelede veya görev esnasında yaralanan ya da hayatını kaybedenler arasında rütbeden kaynaklanan mali farklılıkların kaldırılması; aynı fedakârlığı gösteren şehit ve gazilerin haklarının daha adil bir sisteme kavuşturulması talep edilmektedir.
AÇI Partisi Görüşü ve Çözüm Önerisi:
Şehitlik ve gaziliğin manevi değeri rütbeyle ölçülemez.
Şehit aileleri ile çalışamayacak durumda olan gazilerimize bağlanan aylıklarda “kazanılmış hak geri alınamaz” ilkesi esas alınmalıdır. Mevcut veya gelecekte kazanılmış hiçbir mali ve sosyal hak, sonradan yapılacak düzenlemelerle hak sahibinin aleyhine azaltılamamalı veya ortadan kaldırılamamalıdır.
Bağlanacak aylıkların düzeyi yalnızca asgari geçim şartlarına göre belirlenmemeli; şehitlik ve gazilik mertebesinin toplumdaki saygınlığına uygun, hak sahiplerinin kimseye muhtaç olmadan onurlu ve güvenli bir yaşam sürdürebilecekleri seviyede tutulmalıdır.
Bu amaçla, şehit aileleri ile çalışamayacak durumda bulunan gaziler için en düşük aylık seviyesinin belirlenmesinde uzman erbaş/er emsal aylığı bir alt güvence ölçütü olarak değerlendirilebilir. Mevcut kazanılmış hakları bunun üzerinde bulunanların hakları korunmalıdır.
Aylıkların ekonomik şartlar karşısında değer kaybetmesini engelleyecek otomatik güncelleme sistemi kurulmalıdır. Kamu görevlilerine yapılan genel ve seyyanen artışların yanı sıra, milletvekili ödeneklerine uygulanan artış oranının da koruyucu referanslardan biri olarak değerlendirilmesi ve hak sahibinin aleyhine sonuç doğurmayan bir güncelleme modeli oluşturulması önerilmektedir.
Şehit aileleri ile çalışamayacak durumdaki gazilere bu statüleri nedeniyle yapılan aylık ve temel vefa ödemeleri haczedilemez, devredilemez ve temlik edilemez olmalıdır.
İlkemiz: Kazanılmış hak korunur; şehit ailesi ve gazi ekonomik şartlar karşısında yalnız bırakılmaz.
2. FAİZSİZ KONUT KREDİSİ VE BARINMA HAKKI
Talep:
Faizsiz konut kredisi limitlerinin güncel konut fiyatlarına göre artırılması; şehit aileleri ve ağır malul gazilerin doğrudan konut sahibi yapılması veya konut tahsis edilmesi talep edilmektedir.
AÇI Partisi Görüşü ve Çözüm Önerisi:
Şehit ailesinin ve çalışamayacak durumdaki gazinin güvenli barınması devlet güvencesine alınmalıdır.
Her şehit ailesine ve çalışamayacak durumdaki her gaziye, Türkiye sınırları içerisinde tercih edeceği yerde standart 3+1 konut tahsis edilmesini öneriyoruz.
Konut devlet adına kayıtlı kalmalı; hak sahibine yaşam boyu kullanım hakkı verilmelidir. Bu konut satılamaz, devredilemez, haczedilemez ve icraya konu edilemez. Böylece devletin sağladığı barınma güvencesinin ekonomik sıkıntılar veya üçüncü kişilerin müdahalesi nedeniyle kaybedilmesi engellenmelidir.
Gazinin engel durumunun gerektirdiği erişilebilirlik düzenlemeleri de devlet tarafından karşılanmalıdır.
3. ARAÇ ALIMI, ÖTV VE DİĞER VERGİLER
Talep:
Rütbe ve yaralanma derecesi nedeniyle oluşan farklılıkların giderilmesi; gaziler ve şehit ailelerinin araç edinmesinde ÖTV ve MTV başta olmak üzere vergi kolaylıklarının genişletilmesi talep edilmektedir.
AÇI Partisi Görüşü ve Çözüm Önerisi:
Şehit ailesinde şehidin eşine; eşinin bulunmaması hâlinde anne veya babasına, çalışamayacak durumda bulunan gaziye ise doğrudan, yerli üretim en düşük standart segmentte bir sıfır kilometre araç devlet tarafından bedelsiz verilmelidir.
Bu araç 10 yılda bir yenilenmeli; yenilenen eski araç devlete iade edilmelidir.
Hak sahibinin daha yüksek segment veya donanım tercih etmesi hâlinde devletin karşılayacağı standart araç bedelini aşan farkın kendisi tarafından ödenebilmesine imkân sağlanabilir.
Çalışabilir durumdaki diğer gazilerimize ise belirlenen makul araç sınıfı ve bedeli kapsamında ÖTV, MTV ve araç ediniminden kaynaklanan diğer vergilerden muafiyet sağlanmalıdır.
Engeli nedeniyle özel tertibat gereken gazilerimizin araç uyarlama giderleri ayrıca devlet tarafından karşılanmalıdır.
4. EĞİTİM, BURS, KURS VE YURT HAKLARI
Talep:
Şehit ve gazi çocuklarının eğitimde maddi engellerle karşılaşmaması, özel eğitim kurumları ve üniversiteler dâhil eğitim olanaklarının genişletilmesi talep edilmektedir.
AÇI Partisi Görüşü ve Çözüm Önerisi:
Temel yaklaşımımız “hak ettiği eğitime maddi imkânsızlık nedeniyle ulaşamayan şehit veya gazi çocuğu kalmaması” olmalıdır.
Şehitlerin ve gazilerin çocuklarına; başarıları, yetenekleri ve eğitimleri doğrultusunda hak ettikleri ve yerleşmeye hak kazandıkları eğitim kurumlarında maddi olanaksızlıklarla karşılaşmadan okuyabilme güvencesi verilmelidir.
Devlet gerektiğinde öğrenim ücreti, barınma, yurt, yemek, ulaşım, kitap, eğitim materyalleri ve zorunlu eğitim giderlerini karşılamalıdır.
Burada amaç çocuğa herhangi bir okula ayrıcalıklı giriş sağlamak değil; hak ettiği okula girmesinden sonra parasızlık nedeniyle eğitiminden vazgeçmek zorunda kalmasını önlemektir.
5. KAMUDA İSTİHDAM VE İŞ GÜVENCESİ
Talep:
Gazilerin ve şehit ailelerinin mevcut kamu istihdam haklarının genişletilmesi; sayı, yaş, evlilik ve benzeri sınırlamaların kaldırılması talep edilmektedir.
AÇI Partisi Görüşü ve Çözüm Önerisi:
Şehitlerin ve gazilerin eş ve çocuklarının tamamına sayı sınırlaması olmaksızın iş güvencesi sağlanmasını savunuyoruz.
Bu kişiler bulunmuyorsa veya hakkı kullanamıyorsa, belirlenen esaslarla birinci derece yakınlarına hak tanınabilmelidir.
Ancak istihdam hakkı liyakat ilkesini ortadan kaldırmamalıdır. Hak sahibinin eğitimine, mesleğine, yeteneğine ve yeterliliğine uygun görevlerde istihdam edilmesi sağlanmalıdır.
İş güvencesi sosyal bir haktır; görevin belirlenmesinde liyakat esastır.
6. SAĞLIK, PROTEZ, İLAÇ VE MEDİKAL YAŞAM GÜVENCESİ
Talep:
Gazilerin ihtiyaç duyduğu protez, ortez, medikal cihaz ve ilaçlarda SGK/SUT limitlerinden kaynaklanan fiyat farklarının kaldırılması ve ihtiyaçların devlet tarafından tamamen karşılanması talep edilmektedir.
AÇI Partisi Görüşü ve Çözüm Önerisi:
Bu konuda temel ölçüt maliyet değil tıbbi gereklilik ve yaşam kalitesi olmalıdır.
Yetkili sağlık heyeti tarafından verilmesi veya kullanılması gerekli görülen; gazinin sağlık durumunu, hareket kabiliyetini, bağımsız yaşamını veya yaşam konforunu sağlayacak her türlü protez, biyonik protez, ortez, tekerlekli sandalye, rehabilitasyon cihazı, medikal malzeme ve ilaç 0 TL katkı payıyla karşılanmalıdır.
Gazi, SUT limiti veya fiyat farkı nedeniyle sağlık heyetinin uygun gördüğü tedavi ve cihazdan daha düşük nitelikte bir seçeneğe zorlanmamalıdır.
Bu cihazların gerekli bakım, onarım ve yenileme giderleri de aynı güvence kapsamında bulunmalıdır.
7. ULAŞIM HAKKI
Talep:
Şehit yakınları ve gazilerin şehirlerarası ulaşım haklarının genişletilmesi ve hava yolu ulaşımının da kapsama alınması talep edilmektedir.
AÇI Partisi Görüşü ve Çözüm Önerisi:
Şehit aileleri ve gazilerimizin tüm aile fertleri yurt içi hava yolu ulaşımında ayda bir kez, bir gidiş-bir dönüş ücretsiz seyahat hakkı verilmelidir. Ay içindeki sonrası taleplerde %50 ücret uygulaması yapılır.
Bu hak kişiye özgü olmalı; devredilememeli ve kullanılmayan hak sonraki aya aktarılamamalıdır.
TCDD’nin şehirlerarası ve yüksek hızlı tren seferleri ile devlete veya kamuya ait yolcu gemilerinde şehit aileleri ve gazilerimize ücretsiz seyahat hakkı sağlanmalıdır.
8. KAMU VE DEVLET ve KAMUYA AİT SOSYAL TESİSLERİNDEN YARARLANMA
Talep:
Şehit yakınları ve gazilerin orduevi, polisevi, kamu kampı ve benzeri sosyal tesislerden rütbe ayrımı yapılmaksızın yararlanabilmesi talep edilmektedir.
AÇI Partisi Görüşü ve Çözüm Önerisi:
Şehitlik ve gazilik statüsünün sosyal tesislerden yararlanılmasında rütbeye göre farklılaştırılmasını doğru bulmuyoruz.
Şehit aileleri ve gazilerimiz, oluşturulacak ortak kimlik sistemi üzerinden orduevleri, polisevleri ve uygun kamu sosyal tesislerinden eşit statüde yararlanabilmelidir.
Tesislerin konaklama kapasitesinin sınırlı olduğu durumlarda ise görevli personelin hizmet gereksinimleri korunarak objektif, şeffaf ve önceden belirlenmiş rezervasyon ve öncelik sistemi uygulanmalıdır.
AÇI PARTİSİNİN TEMEL YAKLAŞIMI
Şehitlikte ve gazilikte rütbe değil, fedakârlık esastır.
Şehit ailelerimizin ve gazilerimizin hakları bir yardım, lütuf veya siyasi iktidarların dönemsel tercihi değildir. Bunlar Türkiye Cumhuriyeti Devletinin, milletimiz adına en ağır bedeli ödeyen vatandaşlarına karşı yerine getirmesi gereken kalıcı vefa sorumluluğudur.
Bu nedenle;
Kazanılmış hak geri alınmamalı.
Haklar ekonomik şartlar karşısında eritilmemeli.
Şehit ailesi ve çalışamayacak gazi barınma kaygısı yaşamamalı.
Çocukları maddi yetersizlik nedeniyle eğitimlerinden vazgeçmemeli.
Sağlık ihtiyaçlarında fiyat hesabıyla karşılaşmamalı.
Ailelerinin geleceği eğitim ve liyakat esaslı iş güvencesiyle korunmalıdır.
Bu hakların dağınık mevzuattan çıkarılarak tek ve bütüncül bir Şehit Aileleri ve Gaziler Kanunu altında toplanmasını ve temel hakların kalıcı devlet güvencesine alınmasını savunuyoruz.
Vefa sözle değil, güvence altına alınmış haklarla gösterilir.
