Ege Demokratlar Federasyonu’nun Denizli’deki söyleşisinde Büyükelçi Aydın Adnan Sezgin, 100 yaşına girmek üzere olan demokrat geleneğin duayen ismi Ali Naili Erdem’le sohbetini paylaştı. Ege Demokratlar Federasyonu Genel Başkanı İbrahim Afatoğlu ise sivil toplumun Anadolu’daki köklerini Ahilerden Kuvâ-yi Milliye’ye uzanarak anlattı.
Ege Demokratlar Federasyonu’nun Denizli’de düzenlediği “Dış Politika ve Türkiye Gündemi” söyleşisi, güncel siyasetin yanı sıra demokrat geleneğe, sivil toplumun tarihsel köklerine ve Türkiye’nin yakın siyasi tarihine de ışık tuttu. EDF Genel Başkanı İbrahim Afatoğlu’nun açılış konuşmasının ardından söz alan 2010-2016 yılları Rusya ve İtalya Büyükelçisi ve TBMM 27. Dönem Milletvekili Aydın Adnan Sezgin, dikkat çekici anekdot ve değerlendirmelerde bulundu.
“ANADOLU’YU VATAN YAPAN GÖNÜL ERLERİYDİ”
Açılış konuşmasını yapan İbrahim Afatoğlu, sivil toplumun Türk tarihindeki köklerine dikkat çekti. Anadolu’nun yalnızca askeri zaferlerle değil, gönül erlerinin emeğiyle vatan hâline geldiğini belirten Afatoğlu; Ahi Evren önderliğindeki Ahi teşkilatlarının, Hacı Bektaş Veli’nin ve Mevlana’nın bu süreçteki rolünü anlattı. Afatoğlu, Ahi Evren’in dönemin otuz iki esnaf ve sanat kolunun başında bulunduğunu, Ahilerin Moğol istilasına karşı verdiği mücadelenin Anadolu’nun geleceği açısından belirleyici olduğunu kaydetti.
“EGE’Yİ KUVÂ-Yİ MİLLİYE SAVUNDU”
Sivil toplumun bir başka tarihsel örneği olarak Millî Mücadele dönemini gösteren Afatoğlu, 1919’daki işgal yıllarında düzenli ordular kuruluncaya kadar Ege ve Batı Anadolu’nun Kuvâ-yi Milliye cemiyetleri tarafından savunulduğunu hatırlattı. Afatoğlu, bu örneklerin sivil toplumun bir ülkenin kaderindeki ağırlığını gösterdiğini vurguladı.
“TERBİYEMİZ KUR’AN-I KERİM VE NUTUK’TU”
Sözlerine demokrat geleneğin temsilcilerini anarak başlayan Aydın Adnan Sezgin, kısa süre önce ziyaret ettiği, birkaç ay sonra 100 yaşına girecek olan Ali Naili Erdem’le sohbetini aktardı. Anne ve babasının Osmanlı Devleti vatandaşı olarak doğduğunu hatırlatan Erdem’in, “Evimizin iki temel sütunu vardı: dinimiz ve Atatürk” dediğini aktaran Sezgin, demokrat geleneğin duayen isminin sözlerini şöyle paylaştı: “Kur’an-ı Kerim ve Nutuk; terbiyemiz buydu.” Sezgin, Erdem’in 1946’da İzmir’de Demokrat Parti’ye duyduğu sevdadan, sonraki yıllarda Adalet Partisi’nde üstlendiği görevlere uzanan siyasi yolculuğunu da anlattı.
“BU DURUMA DÜŞECEĞİMİZİ HAYAL EDEMEZDİM”
Sezgin, Ali Naili Erdem’in gözleri dolarak söylediği sözleri de aktardı: “Bütün bu dönemleri yaşadım, ancak koskoca Türkiye’nin bugün düştüğü duruma düşeceğini bir gün bile hayal edememiştim.” Sezgin, demokrat geleneğin en kıdemli isminin bu sözlerinin uzun süre kulağında çınlayacağını ifade etti.
“TOTALİTERLİĞE GİDİYORUZ DİYE İKAZ EDİYORDUM”
Türkiye’nin siyasi rejimini değerlendiren Sezgin, siyaset bilimcilerin bir dönem mevcut düzeni “rekabetçi otoriterlik” olarak tanımladığını hatırlattı. Milletvekilliği döneminde “totaliterliğe gidiyoruz” diyerek uyarılarda bulunmaya çalıştığını söyleyen Sezgin, sistemin “rekabetçi” niteliğinin de giderek daraltıldığını öne sürdü.
“1960 DARBESİNDE ABD PARMAĞINA DAİR VERİ YOK”
Salondan gelen, Türkiye’nin yakın tarihinde dış müdahalelerin rolüne ilişkin bir soru üzerine Sezgin, çarpıcı bir değerlendirme yaptı. 1960 darbesi sırasında üniversite birinci sınıf öğrencisi olduğunu ve o dönemi özel olarak incelediğini belirten Sezgin, sonradan açıklanan gizli belgelerde ABD’nin müdahaleye karıştığına dair herhangi bir veri bulunmadığını söyledi. Dönemin Başbakanı Adnan Menderes’in Batı ya da ABD karşıtı bir çizgide olmadığını vurgulayan Sezgin, planlanan Moskova ziyaretinin de esasen finansman arayışına yönelik olduğunu kaydetti.
ATATÜRK PORTRESİ VE ÇİÇEK TAKDİMİ
Program sonunda Aydın Adnan Sezgin’e, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün portresi, 16-20 ve 21. Dönem Denizli Milletvekili Mustafa Kemal Aykurt tarafından takdim edildi.
Büyükelçi ve milletvekili Sezgin’e çiçek takdimini ise Denizli Belediyesi önceki dönem başkanı Ali Aygören gerçekleştirdi.
Söyleşi, hatıra fotoğraflarının çekilmesiyle sona erdi.
