Kitap fuarları; okuyucunun yazarla temas kurduğu, fikirlerin dolaşıma girdiği, kültürel etkileşimin en görünür olduğu alanlardır. Söyleşiler, imza günleri, farklı yayınevlerinin çeşitliliği, çocuk atölyeleri ve okuma kültürünü besleyen atmosfer… Bunların tamamı bir fuarı “fuar” yapan temel unsurlardır.
Bursa Kitap Fuarı da uzun yıllardır bu anlamda önemli bir ihtiyaca karşılık veriyor. Okurların yazarlara gösterdiği ilgi, imza günlerindeki yoğunluk ve özellikle gençlerin kitaba olan yönelimi, bu organizasyonun hâlâ güçlü bir karşılığı olduğunu ortaya koyuyor.
Ancak tam da bu yoğun ilgiye rağmen bu yıl ortaya çıkan tablo, bu ideal çerçevenin oldukça uzağında kaldı.
Son iki yıldır fuarın Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi’ne taşınmasıyla birlikte başlayan tartışmalar, bu yıl somut bir soruna dönüşmüş durumda. Şehir merkezine yakınlık ulaşım açısından bir avantaj gibi görünse de, böylesine geniş kapsamlı bir organizasyon için alanın yetersiz olduğu artık tartışmasız.
Çünkü ortada açık bir gerçek var: Bu alan, bu fuarı kaldırmıyor.
Dar koridorlar, nefes almayı zorlaştıran kalabalık, dolaşımı neredeyse imkânsız hale getiren yoğunluk… Ziyaretçilerin fuarı keyifle gezmesi bir yana, kısa sürede alanı terk etmesine neden olan bir atmosfer oluşmuş durumda. Uzun kuyruklar, havasız ortam ve önceki yıllara kıyasla azalan yayınevi katılımı ise bu tablonun diğer parçaları.
Bir kültür etkinliği, insanı içine çekmek yerine dışarı itiyorsa, burada ciddi bir planlama sorunu var demektir.
Ancak asıl dikkat çekici olan, organizasyon zafiyetinin daha farklı bir boyutta kendini göstermesidir.
Bu yıl fuar alanında, kitap satışı yapılan bir standın arka bölümünde gençlerin birebir davet edilerek dini içerikli sohbetlere yönlendirildiğine bizzat tanık oldum. Üstelik bu süreç, son derece doğrudan bir soruyla başlatılıyor: “Hristiyan mısınız?”
Bu sorunun bir kitap fuarında, üstelik ticari bir standın arkasında soruluyor olması başlı başına bir sorunken; devamında gençlerin inançları üzerinden sorgulandığı ve yönlendirilmeye çalışıldığı bir ortamın oluşturulması kabul edilebilir değildir.
Bu mesele herhangi bir inanç tartışması değildir.
Bu mesele, bir kitap fuarının amacının dışına çıkılmasıdır.
Hiçbir ziyaretçi, bir kültür etkinliğinde kimliğini ya da inancını açıklamaya zorlanmamalıdır. Hiçbir stand, satış faaliyeti görünümü altında farklı bir ajandayı yürütme alanına dönüşmemelidir.
Bu tür bir durumun fuar alanında gerçekleşebilmiş olması, denetim eksikliğinin açık bir göstergesidir. Ve bu eksiklik, organizasyonun bütününe gölge düşürmektedir.
Yıllardır bu fuarı düzenleyen kurumlar, bugüne kadar ortaya koydukları çalışmalarla önemli bir güven oluşturdu. Ancak bu güven, özellikle bu tür hassas konularda gösterilecek dikkatle korunabilir.
Bursa Kitap Fuarı bugün hâlâ önemli bir potansiyele sahip. Ancak bu potansiyelin korunması ve güçlendirilmesi için bazı adımların gecikmeden atılması gerekiyor.
Fuarın mekân seçimi, kapasite ve ziyaretçi yoğunluğu dikkate alınarak yeniden değerlendirilmelidir.
Yayınevi çeşitliliğini artıracak ve katılımı teşvik edecek bir planlama yapılmalıdır.
En önemlisi ise fuar alanındaki tüm faaliyetler açık ve etkin bir denetim mekanizmasına tabi tutulmalıdır.
Çünkü bir kitap fuarı yalnızca kitapların sergilendiği bir alan değil; güvenin, özgürlüğün ve kültürel saygının temsil edildiği bir zemindir.
Bu zeminin korunması ise ihmale bırakılmayacak kadar ciddi bir sorumluluktur.
