Tarih kitaplarımız bazen büyük devletlerin gölgesinde kalmış, fakat hilal gibi
parlamaya devam eden toplulukları görmezden gelir. Oysa Türk tarihinin sayfalarını
araladığınızda, sınırların çok ötesinde yaşayan, geleneklerini yüzyıllardır koruyan, varlıklarını
yalnızca mücadeleyle sürdürebilen soydaşlarımızın hikâyeleri çıkar karşınıza. İşte Kaşkay
Türkleri, bunlardan biri.
Bugün İran’ın Fars eyaletinde yaşayan Kaşkaylar, belki Türkiye’de çoğu kişinin adını
bile duymadığı, ama Türklüğün en saf töre ve kültürünü günümüze kadar taşıyan bir Oğuz
boyudur. Kimi araştırmacı onların köklerini Kaşgar’a bağlar, kimi Halaçlara, kimi Akkoyunlu
ya da Selçuklu koluna… Ama ortak bir gerçek var: Kaşkaylar Türk’tür; diliyle, töresiyle,
yaşam biçimiyle bir Türk destanının yaşayan sayfaları gibidirler.
Yüzyıllardır konar-göçer yaşayan Kaşkaylar kışın Basra Körfezi kıyılarına, yazın ise
Zagros dağlarının serin yaylalarına göç eder. Her göç, bir aşiret hareketinden çok, sanki büyük
bir ordunun düzenli yürüyüşünü andırır. Kadınlar çadırları söker, halılarını yükler; erkekler
atların üzerinde sürüyü yönetir, çocuklar bile doğar doğmaz bu hayata ayak uydurur. Dört
yaşındaki bir çocuğun eğersiz bir atı maharetle sürmesi, Kaşkay’da şaşılacak bir şey değildir.
Fakat asıl şaşkınlık verici olan, İran’ın uyguladığı tüm baskılara rağmen Kaşkayların
Türk kimliğini koruma konusundaki direncidir. 1930’larda Rıza Şah’ın zorunlu iskân
politikası, II. Dünya Savaşı’nda İngiliz baskısı, 1959’daki “toprak reformu” görüntülü
Farslaştırma girişimleri, hatta Humeyni döneminde yaşanan ağır politik süreç… Bütün bu
fırtınaların ortasında Kaşkaylar bir tek şeyden vazgeçmedi: Törelerinden.
Her defasında onlara “asi”, “toprak ağası”, “afyon tüccarı” gibi yakıştırmaların
yapılması, aslında İran’ın kendi politikalarını tatlı gösterme çabasından başka bir şey değildi.
Oysa Kaşkaylar ne afyon tüccarıydı ne isyankâr bir topluluk… Onlar sadece kendi
kültürlerini, dillerini, yaşama biçimlerini korumaya çalışan bir Türk halkıydı.
Kaşkayların en hazin hikâyelerinden biri de Humeyni döneminde yaşanan ve
Türkiye’de neredeyse hiç duyulmayan Hüsrev Han meselesidir. Parlamento tarafından haksız
yere ajanlıkla suçlanarak görevden alınan Kaşkay lideri Hüsrev Han, yalnızca kendi aşiretinin
değil, İran Türklerinin ortak bir sesiydi. Onun idamı, yalnızca Kaşkayların değil, bütün Türk
Dünyası’nın içinde bir yara olarak kaldı.
Daha acı olan ise, bu olay yaşanırken Türk basını ve siyasî makamların duyduğu
suskunluktur. Dış Türkler konusunda yıllardır süren ilgisizlik, Kaşkayların dramını daha da
ağırlaştırdı.
Oysa Kaşkaylar, Kurtuluş Savaşı sırasında Türkiye’ye 7.000 atlı süvari gönderecek
kadar Anadolu’yla gönül bağı olan bir topluluktur. Türkiye Cumhuriyeti’ni “baba” olarak
anmaları boşuna değildir. Onların beklentisi yalnızca duyulmak, bilinmek, unutulmamaktır.
Kaşkaylar bugün hâlâ İran’ın yarım ay şeklindeki geniş yayla-kışlak hattında
yaşamaya devam ediyor. Bir kısmı yerleşik hayata geçmeye zorlanmış olsa da Kaşkay kimliği
tüm baskılara rağmen dimdik ayakta duruyor.
Bu halkın hikâyesi, Türk tarihinin uzak bir köşesinde unutulmuş bir dipnot değil;
günümüz dünyasında kültürel kimliğini korumak için savaş veren insanların destanıdır. Ve bu
destanın bizi ilgilendirmeyecek bir yanı yok. Çünkü onlar bizim soydaşımız; onların
mücadelesi, aslında bizim tarihimizin devamıdır.
Bugün bir Kaşkay çadırının kapısını aralarsanız, tüten çayın yanında sizi misafir
edecek olan kadın “Hoş gelmişsin” diyecek, çocuklar size merakla bakacak ve yaşlı bir
Kaşkay aksakalı size belki tek cümle söyleyecektir: “Biz Türk’üz… Siz kimsiniz?”
Daha fazla haber için belediyeler bölümünü ziyaret ediniz…
Farklı haberler için youtube, facebook, x sosyal medya hesaplarımızı takip ediniz…
