COP31’in Bursa’ya Mesajı: Dönüşüm Sadece Depreme Dayanıklı Binalardan İbaret Değil

Şehirler, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 70’inden, dünya genelindeki enerji tüketiminin ise yaklaşık yüzde 75’inden sorumlu. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verileri, iklim değişikliğiyle mücadelede şehirlerin nasıl planlandığının, binaların nasıl inşa edildiğinin ve kaynakların nasıl kullanıldığının önemini ortaya koyuyor.

Antalya’da düzenlenen COP31’in şehirler gündemine verdiği mesaj da açık: Geleceğin şehirleri yalnızca afetlere karşı dayanıklı değil, aynı zamanda enerji verimli ve iklim değişikliğine uyumlu olmak zorunda.

Bu yaklaşım Bursa için ayrı bir önem taşıyor. Deprem riskiyle karşı karşıya olan kentte kentsel dönüşüm artık ertelenemeyecek bir ihtiyaç. Bursa Büyükşehir Belediyesi ile Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) iş birliğinde yürütülen Deprem Riskini Azaltma ve Önleme Planlaması Projesi kapsamında 536 bin binaya ilişkin kapsamlı veri çalışması gerçekleştirildi. Yapılan değerlendirmelerde yapı stokunun yaklaşık yüzde 10-15’inin risk grubunda olduğu açıklandı. Burada söz konusu oranın, bütün binaların tek tek kesin riskli yapı ilan edildiği anlamına gelmediğini de belirtmek gerekiyor. (Bursa Büyükşehir Belediyesi, JICA Deprem Risk Azaltma ve Önleme Planlama Projesi)

Şimdi asıl soru şu: Yenilenecek binaları yalnızca depreme dayanıklı mı yapacağız, yoksa geleceğin şehircilik anlayışına uygun biçimde mi planlayacağız?

COP31 Başkanlığı tarafından 29 Ekim 2026’da duyurulan Enerji Verimli Binalar için Antalya Mutabakatı, 2035 yılına kadar küresel bina stokunun kullanım aşamasındaki enerji yoğunluğunun 2020 seviyesine göre yüzde 25 azaltılmasını hedefliyor. Ayrıca binalarda enerji verimli elektrifikasyonun hızlandırılması üzerinde duruyor. Bu hedef, Bursa’daki her binaya doğrudan getirilen yeni bir zorunluluk değil. Ancak yeni yapılacak ve kapsamlı biçimde yenilenecek binalarda yalıtım, enerji tasarrufu, verimli ısıtma-soğutma sistemleri ve iklim koşullarına uygun tasarımın şimdiden dikkate alınması gerektiğini gösteriyor. (COP31 Başkanlığı, Enerji Verimli Binalar için Antalya Mutabakatı, 29 Ekim 2026)

Bursa Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Şahin Biba’nın COP31 kapsamında katıldığı “Sanayi-Kent Sinerjisi ve Adil Geçiş” panelinde paylaştığı veriler de dönüşümün boyutunu ortaya koyuyor. Biba, 2024 yılı kentsel sera gazı envanterine göre Bursa’nın toplam karbon ayak izinin yaklaşık 19,84 milyon ton karbondioksit eşdeğerinde olduğunu, bunun yüzde 37’sinin endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan enerji tüketiminden oluştuğunu açıkladı.

Biba’nın enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, suyun yeniden kullanılması ve atıkların yeniden değerlendirilmesine ilişkin açıklamaları da önemli. Özellikle büyük sanayi kuruluşlarının tedarik zincirlerindeki küçük ve orta ölçekli işletmelere bilgi, teknoloji ve deneyim desteği vermesi gerektiğine dikkat çekmesi, yeşil dönüşümün yalnızca büyük işletmelerin değil, bütün ekonomik yapının meselesi olduğunu gösteriyor. (Bursa Büyükşehir Belediyesi, 16 Kasım 2026)

Bu tablo, Bursa’nın iklim hedeflerine ulaşmasının yalnızca konutları yenilemekle mümkün olmadığını ortaya koyuyor. Sanayi, ulaşım, enerji, su ve atık yönetimi de aynı planlama anlayışının içinde yer almalı.

Kentsel dönüşümün nasıl yapılacağı konusunda TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi’nin 17 Ağustos açıklamasında dile getirdiği uyarılar da dikkate alınmalı. Oda, dönüşümün yalnızca bina veya parsel bazında yürütülmemesi; riskli alanların kent ölçeğinde belirlenerek mahallelerin ulaşım, yeşil alan, altyapı ve sosyal dokusuyla birlikte ele alınması gerektiğini vurguluyor. Kentlinin yaşadığı yerden uzaklaştırılmadığı, rant yerine kamu yararını esas alan bir dönüşüm anlayışını savunuyor.

Finansman ise bu sürecin en önemli başlıklarından biri. COP31 kapsamında gündeme gelen Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansmanı Faaliyeti (SURFF), bu açıdan dikkat çekici bir yaklaşım sunuyor.

İLBANK, Birleşmiş Milletler Afet Risklerinin Azaltılması Ofisi (UNDRR), BM-HABİTAT ve Uluslararası Belediyeler Birliği (UCLG) iş birliğiyle başlatılan SURFF, yeni bir finansman fonu oluşturmak yerine mevcut uluslararası finansman kaynaklarıyla şehirlerin yatırım ihtiyaçlarını buluşturmayı amaçlıyor.

Mekanizmanın finansman yaklaşımında kamu kaynaklarının, çok taraflı kalkınma bankalarının, iklim fonlarının ve özel sektör kaynaklarının birbirini tamamlayacak biçimde harekete geçirilmesi öne çıkıyor. Bunun yanında projelerin finansmana hazır hale getirilmesi için hazırlık desteği, teknik uzmanlık, kapasite geliştirme, finansmana erişimin kolaylaştırılması ve uzun vadeli ortaklıklar hedefleniyor.

SURFF üç temel yapı üzerinden ilerliyor: Ülkelerin iklim hedeflerini yatırım yapılabilir kentsel proje portföylerine dönüştürmeyi amaçlayan İklime Dirençli Şehirler Ülke Platformu; teknik bilgi ve proje geliştirme kapasitesini destekleyen Mükemmeliyet Merkezi; ülkeleri, şehirleri, kalkınma bankalarını ve finans kuruluşlarını bir araya getiren Uluslararası İklime Dirençli Şehirler Diyaloğu.

Buradaki temel yaklaşım, yalnızca finansman kaynağı bulmak değil; doğru projeyi hazırlamak, finans kuruluşlarıyla buluşturmak ve uygulamaya geçmesini sağlamak. SURFF’ün başarısı da harekete geçirilen kaynakların yanı sıra kaç projenin yatırıma hazır hale geldiği ve ne kadarının uygulamaya dönüştüğüyle değerlendirilecek. (İLBANK, 8 Ekim 2026; COP31, SURFF – Finansmandan Uygulamaya)

Peki bu yaklaşımın uygulamadaki karşılığı ne olacak? Mevcut uluslararası kaynakların şehirlerin ihtiyaçlarıyla ne ölçüde buluşturulabileceği, proje hazırlama süreçlerinin ne kadar hızlandırılacağı ve kamu-özel sektör iş birliğinin nasıl geliştirileceği önümüzdeki dönemde yanıt bulması gereken başlıklar.

Bursa Yeşil Şehir Eylem Planı’nın kabul edilmesi ve 2050 vizyonlu 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı çalışmaları önemli bir başlangıç zemini oluşturuyor. Ancak planların önceliklendirilmiş, uygulanabilir ve finansman kaynakları belirlenmiş somut projelere dönüşmesi gerekiyor.

Çünkü Bursa’nın ihtiyacı yalnızca eski binaların yerine yenilerini yapmak değil. Bilimsel planlamayı, kamu yararını, ekonomik gerçekleri ve finansman imkânlarını birlikte gözeterek daha güvenli, enerji verimli ve geleceğin iklim koşullarına hazırlıklı bir kent kurmak.

COP31 bize dönüşümün yönünü gösteriyor. Asıl başarı ise açıklanan hedefleri uygulanabilir projelere, projeleri de kent yaşamında karşılığı olan kalıcı sonuçlara dönüştürebilmekte.

Daha fazla haber için Genel bölümünü ziyaret ediniz…

Farklı haberler için YouTube, Facebook, X, Instagram, TikTok, Threads ve NSosyal sosyal medya hesaplarımızı takip ediniz…

Bültenimize abone olun, Gündemden haberdar olun!

Abone olduğunuzda WorldTürk'ün Kullanıcı Sözleşmesini kabul etmiş olursunuz.